Dầu cháo quẩy (giò cháo quẩy) là gì | Atabook.com
Cập nhật lần cuối vào ngày 02/12/2022

Dầu cháo quẩy (giò cháo quẩy) là gì?

Quang Nguyễn
Quang Nguyễn

Dầu cháo quẩy (hoặc giò cháo quẩy) là tên gọi của một loại bánh ăn chiên từ bột nhào, thường ăn chung với cháo, mì, bún, phở... 


Giò cháo quẩy
Giò cháo quẩy thường được làm thành một cặp dính nhau, kích thước chừng hơn nửa gang tay, cứng và giòn, không mặn cũng không ngọt. 


Tại sao gọi là dầu cháo quẩy (giò cháo quẩy)?


Dầu cháo quẩy là phiên âm Hán Việt từ tiếng Quảng Đông 油炸鬼 (Yau ja gwai hoặc Yóu zhá guǐ), còn có các phiên âm khác là dầu chá kuảy, du tạc quỷ, du gia quỷ, du thiêu quỷ, dầu thiêu quỷ, ... Chính vì có nhiều phiên âm khác nhau nên trong tiếng Việt, dầu cháo quẩy cũng có các cách gọi khác nhau như giò cháo quẩy, dầu chéo quẩy, giò chéo quẩy, ... Tuy nhiên, tất cả đều hàm nghĩa "con quỷ bị chiên trong vạc dầu".


Âm “Kuảy” (鬼) có nghĩa là quỷ (phiên âm guǐ) cũng trùng âm với “Cối” (桧 – phiên âm guì). Vì vậy, ngoài nghĩa “con quỷ bị chiên trong vạc dầu” như đã nói ở trên, dầu chá kuảy cũng được hiểu là dầu chiên (Tần) Cối.

Điều này xuất xứ từ sự tích như sau:
 
Vào thời Tống, nhà Kim [một triều đại do bộ tộc Nữ Chân dựng nên – Quang Nguyễn] với thiết kỵ và khí giới hiện đại đã xâm chiếm Trung Nguyên rất nhanh. Lãnh thổ vương triều Bắc Tống khi đó đã bị quân Kim chiếm lĩnh và lăm le xâm chiếm Nam Tống.
 
Tuy nhiên, các cuộc xâm chiếm của nhà Kim luôn bị chặn đứng bởi danh tướng của Nam Tống là Nhạc Phi (1103-1142). Năm 1130, khi mới ở tuổi 27, danh tiếng Nhạc Phi đã trở thành danh tướng kháng Kim uy danh bốn phương, lừng lẫy khắp thiên hạ.

 
Miếu Nhạc Phi
Miếu thờ Nhạc Phi ở Hàng Châu (Trung Quốc). Ảnh: Internet

Năm 1136, Nhạc Phi cùng với các tướng lĩnh khác cất quân Bắc phạt, thu phục cả một vùng đất rộng lớn đã bị nhà Kim chiếm lĩnh trước đó, về cho nhà Nam Tống; đồng thời, tiếp tục ý chí khôi phục Trung Nguyên. Nhân dân khắp nơi đón chào Nhạc Phi và quân đội, hàng trăm đám nghĩa quân lớn nhỏ xin đến hưởng ứng.
 
Tuy nhiên, trong tình thế hết sức thuận lợi này, phái chủ hòa (đầu hàng) của Nam Tống mà đứng đầu là vua Tống Cao Tông (1107-1187) và tể tướng Tần Cối (1090-1155) lại tỏ ra sợ hãi nên đã cho triệu hồi các lộ quân Bắc phạt, khiến cho ý chí của Nhạc Phi khó thực hiện.

Năm 1140, quân Kim lại ồ ạt xâm chiếm Nam Tống nhưng tiếp tục bị đánh bại bởi Nhạc Phi. Tuy nhiên, một lần nữa, triều đình lại đem thắng lợi của Nhạc Phi để làm vốn xin hòa với người Kim, trong một ngày liên tiếp cho phát đi 12 lệnh kim bài triệu hồi Nhạc Phi. Còn trước đó, Tần Cối đã bí mật lệnh cho các tướng lĩnh rút lui, để lại một mình Nhạc Phi cùng quân của ông thâm nhập trận địa.
 
Trước tình cảnh bị ép vào thế khó, Nhạc Phi đã ngửa mặt than: Công lao 10 năm, đã bị phá hỏng trong một buổi!. Giấc mộng tận trung báo quốc, thu thập lại giang sơn cũ của Nhạc Phi không những không đạt được mà lại còn dẫn đến tai họa cho ông.
 
Vốn là người có chủ trương cầu hòa (đầu hàng) nên Tần Cối luôn xem Nhạc Phi là cái gai và là chướng ngại lớn nhất trong kế hoạch cầu hòa của mình. Vì vậy, Tần Cối đã không từ một thủ đoạn nào để lập mưu hãm hại Nhạc Phi. Hắn không ngừng tấu với vua Tống Cao Tông rằng Nhạc Phi đã xúc phạm tới gia pháp tổ tông của Tống triều, rằng thiên hạ bách tính đều biết có Nhạc Phi chứ không biết còn có Hoàng đế.
 
Tống Cao Tông sau đó đã điều Nhạc Phi đi làm Khu mật phó sứ để tước bỏ hết binh quyền của ông. Cuối cùng, do âm mưu thâm độc của Tần Cối và vợ là Vương Thị, vào ngày 25-12-1141 (âm lịch), Nhạc Phi và con là Nhạc Vân bị Tần Cối hạ độc giết chết, còn các tướng lĩnh thân cận của ông thì bị mang ra xử chém. Sau cái chết của Nhạc Phi, lòng dân khắp nơi oán hận, căm thù Tần Cối.

Giai thoại kể rằng ở kinh thành khi đó có một người bán hàng rong, trong lúc ế khách đã lấy bột nặn ra hai chiếc bánh hình người, trong đó hình đàn ông ám chỉ Tần Cối và hình đàn bà ám chỉ Vương Thị là vợ của Tần Cối. Nặn xong, hai chiếc bánh hình người đó bị người bán hàng rong thảy vào chảo mỡ sôi sùng sục. Ông chiên hai chiếc bánh như đang hành hình hai kẻ bán nước hại dân để thỏa lòng căm tức.
 
Chiếc bánh nhanh chóng nổi tiếng và lan truyền rộng rãi khắp nước vì ngoài hương vị lạ miệng, ăn ngon còn thỏa lòng căm giận của dân chúng đối với vợ chồng Tần Cối.
 
Chuyện đến tai Tần Cối, hắn cho quân lính đến bắt những người bán bánh nọ. Nhưng do binh lính cũng đồng tình với lòng dân nên họ cố tình trùng trình đánh động để những người bán bánh trốn thoát.
 
Sau khi trốn khỏi kinh thành, họ tiếp tục bán bánh kiếm ăn. Nhưng do ở trong tình thế bị săn đuổi, phải cảnh giác ngó trước ngó sau, nên họ không còn đủ thời gian nặn bánh thành hình người như trước nữa mà chỉ còn vê hai thỏi bột dài rồi quấn vào nhau, giả làm hai vợ chồng Tần Cối.
 
Tên của bánh được đặt là dầu chá kuảy trong đó âm “Kuảy” (鬼) có nghĩa là quỷ (phiên âm là guǐ) cũng trùng âm với“Cối” (桧– phiên âm là guì) là vì thế.

 
Đến đời vua Tống Hiếu Tông (1163-1189), Nhạc Phi được minh oan, hài cốt của ông được đem về chôn và lập miếu tại Hàng Châu. Người ta cũng làm hai pho tượng sắt theo hình vợ chồng Tần Cối đặt quỳ ở trước mộ, trong khuôn viên Nhạc miếu để người Trung Quốc khi đến thăm sẽ phỉ nhổ nước bọt vào hai người.

Tượng vợ chồng Tần Cối quỳ gối tại Nhạc miếu ở Hàng Châu
Tượng vợ chồng Tần Cối quỳ gối tại Miếu Nhạc Phi ở Hàng Châu. Ảnh: Sohu
 
Hơn 880 năm [tính đến thời điểm năm 2022 - Quang Nguyễn] kể từ khi Nhạc Phi bị Tần Cối sát hại, món dầu cháo quẩy vẫn còn tồn tại và phổ biến không chỉ ở Trung Quốc mà lan sang các nước khác trong đó có Việt Nam. Rất có thể nghìn năm nữa món ăn này vẫn còn tồn tại, cũng như nỗi nhục của một kẻ bán nước như Tần Cối nghìn năm sau cũng không sao gột rửa được.

Hi vọng bài viết trên đã giúp bạn đọc hiểu rõ dầu cháo quẩy (giò cháo quẩy) có nghĩa là gì, tại sao gọi là dầu cháo quẩy. Hãy để lại bình luận bên dưới hoặc xem thêm các bài viết thú vị khác trên Atabook.com.


Tham khảo

• Nhạc Phi diễn nghĩa, dịch giả Mộng Bình Sơn, NXB Văn Học, 2019

• Baike.baidu.com ►油炸鬼 

 

Những cuốn sách hay về ẩm thực


• Khám phá ẩm thực truyền thống Việt Nam  giúp bạn đọc tìm hiểu và khám phá văn hóa ẩm thực Việt Nam từ buổi sơ khai đến nay, đồng thời cũng giúp bạn đọc tìm hiểu về văn hóa ẩm thực của từng vùng miền trên đất nước Việt Nam, từ nông thôn đến thành thị, từ miền ngược đến miền xuôi, cả miền núi lẫn đồng bằng.

• Món xưa vị nay - Nét đương đại trong ẩm thực Việt  được đầu bếp Võ Hoàng Nhân trình bày những công thức các món ăn mà tác giả từng được thưởng thức khi còn là một cậu bé cho đến khi trở thành một đầu bếp nổi tiếng thích làm mới món ăn xưa theo cách của mình.

• Nghệ thuật ẩm thực truyền thống Việt Nam dành cho những ai muốn tìm hiểu về những đặc trưng ẩm thực của dải đất chữ S. Cuốn sách được giáo sư M. Jean-Pierre Poulain – Trường Đại học Tổng hợp Toulouse Le Mirail cùng những cán bộ ngành nhân học, khảo cổ học và văn hóa du lịch của Trường Đại học Khoa học thuộc Đại Học Huế tìm tòi và suy ngẫm, bởi vậy những tư liệu quý hiếm và có tính xác thực cao sẽ có mặt trong cuốn sách này.

• Ẩm thực theo dưỡng sinh Trung Hoa tập hợp kinh nghiệm 21 thế kỷ ẩm thực dưỡng sinh của Trung Hoa, trên quan niệm thực phẩm và dược phẩm cùng nguồn gốc, kể cả gia vị cũng là những phương thuốc quý.

Bình luận (0)