Ba xí ba tú là gì | Atabook.com
Cập nhật lần cuối vào ngày 06/12/2022

Ba xí ba tú là gì?

Quang Nguyễn
Quang Nguyễn 

Ba xí ba tú có nghĩa là nói năng lung tung, huyên thiên, chẳng đâu vào đâu.


Từ điển từ  ngữ Nam Bộ của Huỳnh Công Tín giảng  ba xí ba tú gồm 3 nghĩa:
 
1. không chính xác, không chắc chắn đúng. "- Nè, thầy cắt nghĩa giùm. Ổng gởi cho tôi, viết bằng chữ Tây. Tôi đọc ba xí ba tú chưa hiểu hết nghĩa."

2. nói huyên thuyên [1] cho vui để lấy lòng người nghe, không nặng về nội dung câu chuyện. "Nó mới ba xí ba tú ở đây một hồi rồi đi đâu mất rồi". 

3. ăn nói hời hợt, không giữ ý giữ tứ. "Có người lớn đây, không phải ba xí ba tú như thế nào cũng được nghẹn mậy".

Về từ nguyên, trong Tầm nguyên tự điển Việt Nam, giáo sư Lê Ngọc Trụ cho rằng ba xí ba tú xuất xứ từ tiếng Pháp parci partout có nghĩa là nói cái này cái kia đủ chuyện huyên thuyên [2]. Tuy nhiên, chúng tôi [Quang Nguyễn] đã tra nhiều từ điển tiếng Pháp, trong đó có từ điển Larousse uy tín nhưng không thấy có từ nào là parci cả.

Còn trong Chuyện Đông chuyện Tây
, học giả An Chi cho rằng ba xí ba tú có xuất xứ từ tính từ bất biến passe-partout có nghĩa là tầm thường, vô vị. Mot passe-partout là lời nói vô vị, nhạt nhẽo, ... Chúng tôi cũng đã tìm hiểu kỹ nghĩa của từ passe-partout trong tiếng Pháp nhưng đều không cho ra nghĩa là tầm thường, vô vị như ông An Chi nói mà nghĩa chính của passe-partout trong tiếng Pháp là:

Khóa vạn năng (hoặc đa năng)

Khung ảnh hoặc tấm lót bằng bìa cứng, gỗ, ... thường được đặt giữa ảnh và kính   

Cưa cầm tay dành cho 2 người, ...

Theo chúng tôi, ba xí ba tú trong tiếng Việt bắt nguồn từ tên một chương trình truyền hình dành cho trẻ em bằng tiếng Pháp ở Québec (Canada) có tên là Passe-Partout. Chương trình truyền hình nổi tiếng này do Radio-Québec (sau này là Télé-Québec) sản xuất từ năm 1977 đến năm 1993 và được khởi động lại vào năm 2019 với dàn diễn viên mới. Trong chương trình còn có nhân vật là người Việt Nam tên là Passe-midi (do diễn viên Daniel Do đóng). 

 
Ba xí ba tú (Passe-Partout)
Ba xí ba tú bắt nguồn từ chương trình truyền hình của Canada có tên là Passe-Partout. Ảnh: Télé-Québec

Chương trình Passe-Partout mang tính giáo dục và hài hước với sự kết hợp giữa diễn viên thực tế và con rối. Nội dung của Passe-Partout rất đa dạng, nói về mối quan hệ giữa các nhân vật hài hước và trẻ em với các hoạt động thường ngày như đi khám răng, sửa giày, chụp x-quang, bắt đầu đi học, sửa xe đạp, ...

Chính vì chương trình chủ yếu đề cập đến các câu chuyện thường ngày được các nhân vật nói với nhau hoặc kể huyên thiên cho vui, không đặt nặng về nội dung câu chuyện và kéo dài tới tận 16 năm (từ năm 1977 đến 1993) nên khi "du nhập" vào Việt Nam thì passe-partout trở thành ba xí ba tú 
nghĩa là nói huyên thiên cho vui, hời hợt, chẳng đâu vào đâu

Mặc dù vậy, Passe-partout vẫn là một trong những chương trình rất nổi tiếng ở Québec (Canada), thậm chí còn xuất hiện thuật ngữ "thế hệ Passe-partout" dùng để chỉ những người từng xem chương trình này khi còn nhỏ vào những năm 1977 - 1993.  

Hi vọng bài viết trên đây đã giúp bạn đọc hiểu rõ ba xí ba tú là gì. Hãy để lại bình luận bên dưới hoặc xem thêm những bài viết thú vị khác trên Atabook.com

Chú thích

[1], [2] Chúng tôi giữ nguyên văn từ huyên thuyên của các cuốn từ điển được trích dẫn này. Theo chúng tôi, huyên thuyên viết đúng phải là huyên thiên. Đây là từ Việt gốc Hán 喧天
,  trong đó huyên 喧 có nghĩa là ồn ào, ầm ĩ (như huyên náo 喧閙) còn thiên 天 nghĩa là trời. Huyên thiên nghĩa đen là nói rôm rả, ồn ào "rùm" trời; còn hiểu nôm na thì huyên thiên nghĩa là nói linh tinh, nói chuyện trên trời dưới biển không dứt.

Tham khảo

• https://passepartout.telequebec.tv/

• An Chi, Chuyện Đông chuyện Tây, NXB Trẻ, 2006

• Huỳnh Công Tín, Từ điển từ ngữ Nam Bộ, NXB Khoa Học Xã Hội, 2007

• Lê Ngọc Trụ, Tầm nguyên tự điển Việt Nam, NXB Thành phố Hồ Chí Minh, 1993


Website cùng hệ thống

Logo AtaHome
Bình luận (0)