Phan Kế Bính | Atabook.com
Cập nhật lần cuối vào ngày 23/07/2021
Phan Kế Bính

Phan Kế Bính 

(1875 - 1921)

Phan Kế Bính là một trong những cây đại bút viết bằng chữ quốc ngữ, nhà văn, dịch giả, nhà biên khảo, nhà nghiên cứu văn hóa, thuộc thế hệ giao thời cũ/ mới, đi tiên phong và có những đóng góp quan trọng trong buổi đầu của tiến trình hiện đại hóa nền văn chương dân tộc Việt Nam. 


Tiểu sử

Phan Kế Bính (1875 – 1921) là một trong những nhà Nho đầu tiên có công dùng chữ quốc ngữ để nghiên cứu, dịch thuật giới thiệu nền văn hóa cận hiện đại của Việt Nam cho thế hệ độc giả mới.

Xuất thân trong một gia đình khoa cử, năm 1906 Phan Kế Bính thi Hương đỗ cử nhân, nhưng ông không ra làm quan mà chuyên tâm làm báo chữ quốc ngữ. Từ năm 1907 đến khi mất (30/5/1921) ông là biên tập viên chính, bỉnh bút các báo ở miền Bắc, miền Nam: Đăng cổ tùng báo (1907), Lục tỉnh tân vănĐông Dương tạp chí (1913), Trung Bắc tân văn (1915), Học báo (1919)...

Với vốn Hán học uyên thâm, sử dụng thành thạo, điêu luyện chữ quốc ngữ, ông phụ trách phần Hán văn trên các báo cộng tác, viết hàng trăm bài khảo cứu văn học, lịch sử và văn hóa dân tộc, đồng thời là người dịch thuật cần mẫn những tác phẩm văn học, sử học Việt Nam bằng chữ Hán hoặc của Trung Quốc ra tiếng Việt.

Ông cũng là dịch giả xuất sắc chuyển ngữ các tiểu thuyết, truyện thuộc văn học cổ điển Trung Hoa: Tam Quốc diễn nghĩa, Kim cổ kỳ quan. Các bản dịch này được nhiều thế hệ bạn đọc hâm mộ, đến nay vẫn được tái bản và truyền tụng. Những bản dịch khác của ông về lịch sử Việt Nam (Đại Nam nhất thống chí, Đại Nam liệt truyện, Đại Nam điển lệ trích yếu) hoặc tiểu  thuyết cổ điển chương hồi (Việt Nam khai quốc chí truyện) đều là những dịch phẩm công phu, có giá trị học thuật và văn chương cao, được tin cậy trong sử dụng.

Với tấm lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc, các bài báo và công trình biên khảo của ông tập trung nghiên cứu bản sắc tinh hoa di sản, tinh thần văn hóa, văn học cùng các tấm gương anh hùng rạng rỡ của lịch sử Việt Nam từ cổ đại đến cận kim. Là một người xuất thân Hán học, từ khoa cử, nhưng ông hướng về cái mới, nhanh chóng làm quen và làm chủ chữ quốc ngữ, tìm tòi sử dụng phát huy các khả năng phong phú của nó. Văn ông viết lưu loát, trong sáng “giản dị và hùng tráng”, “thật đáng lưu truyền”, như nhận xét sau này của Vũ Ngọc Phan.

Việt - Hán văn khảo thể hiện vốn tri thức Hán học uyên bác của ông, đó là một công trình nghiên cứu, biên khảo, dịch thuật có giá trị khai mở cho khoa nghiên cứu văn chương theo hướng hiện đại (gồm: lý luận văn học, phê bình văn học và lịch sử văn học). Công trình đưa ra một cái nhìn khái quát về các quan niệm lý thuyết văn chương lưu hành ở ta và Trung Quốc từ bao đời; quy phạm của 18 thể cách văn chương cổ, các phép làm văn chương thông dụng; đại cương các thời kỳ lớn của lịch sử văn chương Việt Nam và Trung Quốc, ít nhiều được đặt trong mối quan hệ ảnh hưởng qua lại. 

Phan Kế Bính đặc biệt nổi tiếng với Việt Nam phong tục. Qua 47 mục thuộc 3 thiên, ông nghiên cứu một cách công phu, tỉ mỉ những phong tục, tập quán hàng nghìn năm của người Việt, tồn tại bảo lưu trong các quan hệ gia đình, nơi làng xã nông thôn và trong cộng đồng xã hội. Ở góc độ nghiên cứu mà ngày nay gọi là xã hội học, văn hóa học, ông diễn giải tỉ mỉ các phong tục tập quán đã hình thành, trở thành lễ nghi, thói quen, quy ước và điều chỉnh hành vi mỗi người dân trong gia đình, họ  hàng làng xóm, và đời sống cộng đồng. Ông đề cao những điều lành mạnh, tốt đẹp mang cốt cách, bản sắc tiêu biểu cần bảo lưu, giữ gìn và phê phán nhẹ nhàng những quan niệm bảo thủ, hủ tục kìm hãm sự phát triển của cá nhân, xã hội trên đường đi đến văn minh, hội nhập. Ông tỏ ra là một người cấp tiến hướng tới đổi mới, canh tân.


Các tác phẩm của Phan Kế Bính có trên trang Atabook.com

Nam Hải dị nhân liệt truyện
Việt Hán văn khảo
Việt Nam phong tục
Website cùng hệ thống

AtaHome.vn 
Kênh thông tin bất động sản - Nền tảng mua bán, cho thuê nhà đất #1 Bình Dương. 
Bình luận (0)